¯ywienie Dzieci

Próchnica zębów

Do próchnicy zębów doprowadzają fermentujące węglowodany, które w czasie jedzenia pozostają między dziąsłem a szyjką zęba. Do tych łatwo fermentujących węglowodanów należą dwucukry, jak sacharoza, maltoza czy laktoza, a także jednocukry, jak glukoza i fruktoza. Źród łem ich — jak wiadomo — są słodycze, a także miód i suszone owoce: figi, rodzynki, gruszki i daktyle. Nie tyle szkodzi ilość cukru i spożywa nych słodyczy, ile częstość ich spożywania, ponieważ ich fermentacja powoduje zakwaszenie środowiska w jamie ustnej i podtrzymuje trwa nie bakteryjnych płytek, które stale znajdują się na szkliwie zębów i nie usuwane powodują rozpad (próchnicę) zębów. Znaczenie ma również konsystencja tych słodyczy. Najniebezpieczniejsze są te, które przylegają, a nawet przyklejają się do powierzchni zęba, a więc i płytki bak teryjnej i na niej fermentują. Bezpieczniejsze są więc słodkie płyny, które połykane opuszczają jamę ustną, a także węglowodany złożone, które tylko w części rozkładane są przez amylazę (enzym trawienny śliny) do cukrów prostszych. Skrajnym przykładem wpływu przedłużonego działania cukru na zęby jest próchnica zębów dzieci pijących długo (od 3—4 roku życia) z butelki słodkie mleko lub inne słodkie płyny przed spaniem. Doprowadza to do gwałtownej i rozległej próch nicy (rozpadu górnych zębów przednich i tylnych). Jeżeli dziecko trudno odzwyczaja się od ssania płynów z butelki, należy podawać w niej dziecku przed spaniem przegotowaną wodę. Pożywieniem o małych właściwościach wywoływania próchnicy są produkty zawierające białko, niewiele tłuszczu, mało fermentujących węglowodanów, bogate w wapń i fosfor oraz wymagające żucia. Żucie powoduje wydzielanie śliny, która neutralizuje odczyn kwaśny pożywienia znajdującego się w jamie ustnej, i nieprzyleganie jego części do płytek. Pewne rodzaje serów twardych mają właściwości przeciwpróch nicze. Należy do nich cheddar i ser szwajcarski. Szczególne właściwości przeciwpróchnicze mają mięso i orzechy, bogate w białko i fosforany. Posiłki zawierające wyżej wymienione składniki spożywcze mają więc właściwości mało próchniczogennej diety. Powszechnie wiadomo, że składnikiem zalecanym dla celów zapobiegania próchnicy jest fluor. W warunkach naturalnych jest on wykorzystywany z wody zawierającej fluor. W rejonach kraju, gdzie w wodzie nie ma fluoru, ewentualnie znajdujemy go w niej w bardzo małym stężeniu, stosuje się fluor doustnie z preparatów farmaceutycznych lub w pastach do zębów i płynach do płukania jamy ustnej. Jeśli chodzi o stosowanie fluoru doustnie, to zdania są podzielone, stąd z całą odpowiedzialnością, ze względu na nieznane jego działanie, poza zapo bieganiem próchnicy, polecać go nie można. Ostatnio zaleca się dietę nie zawierającą składników próchnicogennych albo odpowiedni sposób ich spożywania, o ile zawarte są w diecie (patrz wyżej) i przynajmniej 3 krotne w ciągu dnia mycie zębów po każdym głównym posiłku.

29.01.2011. 19:11

Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Innym rozpowszechnionym stanem niedoborowym wśród dzieci nieracjonalnie żywionych jest niedobór żelaza. Żywieniowe niedobory żelaza obserwuje się szczególnie u niemowląt, u dzieci w okresie wczesnego dzieciństwa i u młodzieży, gdyż szybkie wzrastanie wzmaga znacznie zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Żelazo znajdujące się w produktach spożywczych jest z nich przyswajane tylko w pewnym procencie, różnym w zależności od rodzaju produktu. Najlepiej wchłania się z mięsa i produktów mięsnych, gorzej z jarzyn i owoców. Sporządzanie posiłków z różnych produktów może poprawić przyswajanie żelaza przez organizm dziecka. Na przykład wchłanianie żela za z produktów strączkowych poprawia się, jeżeli są zjadane razem z mięsem, czy podrobami. Z mleka kobiecego 50% zawartego w nim żelaza jest wchłaniane przez karmione piersią niemowlę, z mleka krowiego — ok. 10%. W niewielkim procencie wchłaniane jest żelazo z mleka modyfikowane go wzbogaconego żelazem, podobnie z produktów zbożowych dla niemowląt wzbogaconych żelazem. Dziecko rodzi się z zapasem żelaza wystarczającym mu do 3—4 miesiąca życia. Potem powinno otrzymywać 1 mg żelaza na 1 kg wagi ciała dziennie, najlepiej z odpowiednio dobranych produktów w posiłkach. Starsze dzieci w celu zapobiegania niedokrwistości z niedoboru żelaza powinny otrzymywać w dziennych posiłkach ok. 10—15 mg żelaza (młodzież w okresie przed i pokwitaniowym). Wprowadzenie jarzynowo mięsno owocowych posiłków do diety nie mowlęcia karmionego piersią, a żywienie niemowlęcia żywionego sztu cznie mlekiem modyfikowanym wzbogaconym żelazem zapobiega powstaniu niedokrwistości. Nie należy w okresie wczesnego dzieciństwa podawać dziecku pełnego mleka krowiego, którego spożywanie powodować może stałe drobne krwawienie z naczyń krwionośnych błony śluzowej przewodu pokarmowego, doprowadzając do niedokrwistości. Pisano już o tym w rozdziale o szkodliwości pełnego mleka krowiego dla niemowląt. Pełne mleko krowie należy rozcieńczyć przed spożyciem, ewentualnie stosować tylko mleko modyfikowane, które — jak już wiemy z poprzednich rozdziałów — co najmniej ma zmniejszoną ilość białek, z których niektóre uszkadzają naczynia krwionośne, doprowa dzając do tzw. niewidocznego wydalania krwi w stolcu. Spośród produ któw spożywczych bardzo dobrym źródłem żelaza są wątroby zwierząt hodowlanych, tj. wieprzowa (20 mg żelaza w 100 g produktu), czy cielęca (13 mg żelaza w 100 g produktu), a następnie żółtka jaj (7,2 mg żelaza w 100 g żółtek). Z produktów roślinnych suche nasiona strącz kowe, np. fasola ma 7 mg żelaza w 100 g, soja — 9 mg żelaza w 100 g. Z jarzyn wymienić należy szpinak — ok. 3 mg w 100 g tego warzy wa. Spośród owoców dobrym źródłem żelaza są owoce suszone, np. 100 g suszonych moreli czy śliwek zawiera ok. 4 mg żelaza.

29.01.2011. 19:09

Krzywica

Tak zwana powszechna krzywica, z niedoboru witaminy D, w krajach Zachodniej Europy i wysoce uprzemysłowionych krajach pozaeuropej skich jest obecnie rzadko u dzieci rozpoznawana. Została opanowana dzięki codziennemu spożywaniu przez dzieci prawidłowo żywione od powiedniej dawki witaminy D. Witamina D, inaczej zwana witaminą przeciwkrzywiczą, reguluje w ustroju gospodarkę wapniowo fosforową, zapewniając prawidłowe stężenie wapnia we krwi i jego dobre wchłanianie z przewodu pokarmowego. Odpowiednia ilość wapnia w ustroju jest m.in. nieodzowna dla prawidłowej budowy i wzrastania kości. Odpowiednią ilość wapniaotrzymuje organizm z pożywienia, jeżeli zdrowe dziecko jest właściwie

29.01.2011. 19:07