Skąd czerpiemy składniki odżywcze dla prawidłowego żywienia dzieci
W zasadzie prawidłowe odżywianie dzieci nie jest trudne, jeżeli posiada
się pewną znajomość wiedzy o żywieniu w ogóle i w jej świetle spraw
dzi się panujące w każdej rodzinie tradycje żywieniowe. Bywają one
słuszne i nawet wspomagają posiadaną wiedzę o prawidłowym żywieniu
lub są wykorzystywane w prawidłowym żywieniu. Jednak czasami tra
dycyjne żywienie w danej rodzinie może być przyczyną błędów żywie
niowych. W życiu codziennym realizacja prawidłowego żywienia wyma
ga znajomości kilku zasad. Wiemy, że organizm dziecka wzrasta, że
odnawia się, że wydala resztki z przemian wewnątrzustrojowych, że
broni się przed napaścią różnych czynników ze środowiska, w którym
żyje, tzn. przed zakażeniem, zatruciem i in. Aby tak się działo, nieod
zowne jest zrównoważone żywienie, tj. dostarczanie w codziennych
kilku posiłkach wszystkich składników pokarmowych we właściwej ilo
ści i we wzajemnych stosunkach względem siebie.
Jak już powiedziano, zawarte są one w produktach (środkach) spoży
wczych, które dla łatwiejszego ich doboru w realizowaniu prawidłowe
go żywienia podzielono na grupy. Zgodnie z tym podziałem rozróż
niamy:
• Mleko i produkty mleczne. Są one źródłem białka zwierzęcego
bardzo wartościowego i nieodzownego dla wzrastania, a także odnowy
i utrzymania jakości tkanek organizmu. Produkty te są najbogatszym
źródłem wapnia, koniecznego dla kształtowania kości i zębów. Jogurty,
kefiry, biały ser, serki topione i sery twarde tzw. żółte są pełnowartoś
ciowymi zamiennikami płynnego mleka.
• Mięsa, ryby, jaja dostarczają tak samo jak mleko pełnowartoś
ciowe białko i są źródłem żelaza, które bierze udział w tworzeniu
czerwonych ciałek krwi. Mięso rybie i jaja są pełnowartościowymi
zamiennikami mięsa. 100 g ryby = 100 g mięsa = 2 jaja.
• Jarzyny (warzywa) i owoce są bogatym źródłem witamin, bez
których nie można utrzymać zdrowia. Są one również źródłem błon
nika (włókien) potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania jelita.
Witaminy znajdujemy także w produktach owocowych i jarzynowych
konserwowanych, a także w mrożonych.
Jarzyny, warzywa i owoce, z których przygotowujemy potrawy zachowują swoje właściwości, jeżeli pamięta się o myciu lub spłukiwaniu
tuż przed przygotowaniem z nich potraw. Należy je gotować w małej
ilości wody, aby zachować witaminę C, która jest wrażliwa na działanie
powietrza i temperatury.
• Chleb, produkty zbożowe, ziemniaki i suche jarzyny są źródłem
węglowodanów (cukrów), energii, a także są źródłem białek roślinnych.
Natomiast cukier jako produkt spożywczy w postaci sypkiej („cukier
kryształ" — rafinowany) czy w kostkach nie jest niezbędnym środkiem
spożywczym dla organizmu. Jeżeli codzienne żywienie (racja pokar
mowa) jest wyrównane, tj. zawiera w odpowiednich ilościach różne,
podstawowe produkty spożywcze, to cukier dostarczany jest wtedy
w wystarczającej ilości przez owoce, jarzyny, chleb, ziemniaki i jarzyny
suche (groch, fasola). Jego dodatek do potraw powinien mieć tylko
znaczenie dla utrzymania tradycyjnego smaku.
Tłuszcze są bogatym źródłem energii. W małych ilościach w ogóle,
u dzieci w zależności od wieku, zajmują coraz mniejszy udział w cało
dziennym żywieniu, ale są potrzebne organizmowi nie tylko jako bardzo bogate źródło energii, ale również jako źródło rozpuszczalnych
w tłuszczach witamin i kwasów tłuszczowych biorących udział w przemianie materii.
Woda jest nieodzowna dla życia i jest jedynym płynem, który musi codziennie być spożywany. Znajdujemy ją w dużej ilości w produktach
płynnych (np. mleko, soki owocowe, herbata). Należy pamiętać, że
takie słodzone płyny, jak np. coca cola, czy lemoniada zawierają w 1 litrze odpowiednik ok. 20 kostek cukru!
Wymienione produkty spożywcze powinny wchodzić w skład co
dziennej racji pokarmowej w dobranych ilościach pokrywających po
trzeby organizmu dziecka na zawarte w nich składniki pokarmowe.
Omijając okres niemowlęcy jako zupełnie odrębny, dieta dziecka po
pierwszym roku życia powinna przynajmniej w jednym dziennym posiłku zawierać mięso, rybę lub jajo, jarzyny gotowane, świeże lub z konserwy albo z mrożonek, ziemniaki, makaron, ryż, kasze lub jarzyny
suche.
Natomiast wiele razy dziennie może dziecko spożywać mleko i (wtedy w małych 100 gramowych porcjach) produkty mleczne (jogurt, kefir,
sery), owoce lub warzywa surowe, chleb, wodÄ™.
Jak więc widzimy, główne źródło energii potrzebnej do stałego rozwoju fizycznego i umysłowego dziecka stanowią węglowodany, tj. przede wszystkim skrobia i glukoza (cukier prosty) oraz tłuszcze. Również
białko może dostarczać energię, ale nie powinno, gdyż jego głównym
przeznaczeniem, po rozłożeniu na aminokwasy, jest dostarczenie rosnącemu dziecku materiału budulcowego na wzrastanie. Jeżeli zmniejszymy dostarczanie energii z pożywienia, musimy zwiększyć ilość białka, gdyż inaczej zostanie ono zużyte dla celów energetycznych i zabrak
nie go na budulec. Wzrastanie (rozwój) ulegnie zwolnieniu, aż wreszcie
ustanie. Taki prosty związek istnieje między nieprawidłowym żywie
niem a rozwojem dziecka i między prawidłowo przebiegającym wzrastaniem a racjonalnym, prawidłowym żywieniem. Oczywiście mówimy
żywieniu dziecka zdrowego i wpływie prawidłowego lub nieprawidłowego żywienia na dziecko zdrowe.
Wpływ prawidłowego żywienia na prawidłowy rozwój dziecka za
czyna się co najmniej w okresie życia płodowego. Jest więc zależny od
prawidłowego żywienia matki w okresie ciąży.
29.01.2011. 14:36