Warzywa i owoce
Warzywa i owoce mają zbliżoną do siebie wartość odżywczą. Zawierają
niewielkie ilości białka i węglowodanów; niektóre dostarczają tłuszczu
roślinnego. Nieco bogatsze są w składniki mineralne, których przy
swajalność może być nieco upośledzona, ze względu na występowanie
np. kwasu szczawiowego (szczególnie w warzywach liściastych), ale są
bardzo dobrym źródłem witamin. Ponadto zawierają błonnik, który
wprawdzie nie jest zaliczany do składników pokarmowych, ale jest
niezwykle ważnym składnikiem pożywienia, tzw. balastem, pobudzającym ruch robaczkowy jelit, a więc przeciwdziałający zaparciom.
Najwyższą wartość odżywczą mają wtedy, gdy są w pełni dojrzałe
świeże. Przechowywanie wartość tę obniża, natomiast zawartość błon
nika — niższa w jarzynach młodych — wzrasta w czasie przechowywa
nia. Warzywa i owoce mają właściwości alkalizujące organizm. Dlatego
ważne jest, aby były dodatkiem do produktów zakwaszających, takich
jak mięso, jaja czy produkty mączne. Po ugotowaniu właściwości te
zmniejszają się, gdyż część składników mineralnych jest wypłukana
przez wodÄ™.
Ze względu na wartość odżywczą, warzywa i owoce można podzielić
na:
Warzywa i owoce bogate w witaminę C. Należą do tej grupy
warzywa kapustne, takie jak: kapusta biała, czerwona, kwaszona, bruk
selka, kalafior, a ponadto pomidory i owoce, takie jak porzeczki,
truskawki, maliny, jagody.
Warzywa karotenowe, czyli bogate w witaminę A, takie jak: marchew, fasola szparagowa, dynia, szpinak, sałata, groszek zielony,
a z owoców — morele i brzoskwinie.
Warzywa i owoce inne, np. kalarepa, kabaczki, pory, selery, pietruszka, ogórki, buraki, rzodkiewka oraz jabłka, gruszki, wiśnie, czereś
nie, winogrona.
Warzywa strączkowe suche, bogate w dobrej jakości białko.
Ziemniaki.
Ze względu na dużą zawartość skrobi, ziemniaki i warzywa strączkowe suche często uważa się za zbliżone właściwościami do produktów
zbożowych, ale są również cenne ze względu na wysoką zawartość
stosunkowo dobrej jakości białka. Ziemniaki są również dobrym źródłem potasu, makro i mikroelementów.
Przydatność żywieniowa produktów strączkowych suchych dla dzieci
jest ograniczona, gdyż są ciężko strawne, należą do produktów roz
dymających. Pozostałe warzywa i owoce powinny bogato występować
w diecie dziecka, gdyż dostarczają odpowiedniej ilości składników mi
neralnych i błonnika oraz wzbogacają dietę w niezbędne witaminy.
Ostatnio wiele troski sprawia jakość higieniczna tej grupy przetworów, która jest wynikiem skażenia środowiska. Kwaśna gleba, kwaśne
deszcze, nieprawidłowe nawożenie, nieprawidłowe odprowadzenia ście
ków, nadmierne stosowanie oprysków, stosowanie środków chwasto *
bójczych, zadymienie, spaliny — wszystko to wpływa na pogorszenie
jakości zdrowotnej warzyw i owoców. Złudne są nadzieje, że w ogródkach przydomowych, czy na tzw. działkach pracowniczych, gdzie nie
stosuje się ani nawożenia mineralnego ani oprysków, środków chwastobójczych, można pozyskać warzywa i owoce „zdrowsze". Cywilizacja,
a raczej jej skutki, docierają wszędzie. Z chmur niesionych wiatrem
spadają kwaśne deszcze. Zdarzają się one okresowo w różnych dzielnicach Polski, niezależnie od tego, czy w najbliższym sąsiedztwie są
jakieś zakłady produkcyjne, czy też ich nie ma. Spaliny samochodowe
(a w nich groźny dla zdrowia ołów) są wszędzie, a woda podskórna
może wiele kilometrów nieść pozostałości środków chemicznych stoso
wanych w rolnictwie.
Ponieważ jednak rzadko się zdarza, aby na jednym kawałku upraw
zbiegły się wszystkie źródła zanieczyszczeń środowiska, należy w owoce
i warzywa zaopatrywać się u różnych producentów, oraz stosować dużą
ich różnorodność, gdyż są zbyt ważnym składnikiem diety, aby można było ograniczyć ich spożycie.
29.01.2011. 18:40