Witaminy
Witamina A. Chociaż witamina A znajduje się w wielu produktach
spożywczych (często jako beta karoten) powszechnego spożycia, liczne
badania wykazują jej niedobór & dzieci, które są wrażliwsze na jego
występowanie niż dorośli. Zalecenia są ściśle związane z tempem wzras
tania. Dzieciom i młodzieży w wieku szkolnym zaleca się: od 2500 j.m.
dla dzieci 7 letnich, a do 4500—5000 j.m. witaminy A nastolatkom.
Witamina D. Witamina D należy również do witamin szczególnie
potrzebnych w okresie wzmożonego wzrastania. Wiedzą wszyscy o tym
i przeważnie przestrzegają zaleceń codziennej podaży witaminy D dla
niemowląt. Niemniej, choć w niższych dawkach, jest ona konieczna dla
utrzymania prawidłowej gospodarki wapniowo fosforowej i prawidło
wego wzrastania kości przez cały okres rozwoju. Występowanie witami
ny D w produktach spożywczych, poza takimi jak wątroba ryb, tran,
jest nieduże i nie wystarcza dla pokrycia zapotrzebowania. Wykorzysta
nie promieni słonecznych (frakcji ultrafioletu) dla uczynnienia prowita
miny D zawartej w skórze jest też niewystarczające w klimacie umiar
kowanym. Dlatego poza okresem niemowlęcym, kiedy zaleca się codzienne dawki 800—1000 j.m., w późniejszym okresie życia zaleca się
dzieciom i młodzieży 400—200 j.m. Żółtko może pokryć ok. 100 j.m.
(w zależności od pory roku), masło w porcji dziennej ok. 50 j.m.
Witamina E. Nie ma dokładnych danych co do wielkości zapo
trzebowania na tę witaminę u dzieci i młodzieży w wieku szkolnym.
Przypuszcza się, że zapotrzebowanie wzrasta wraz ze zwiększaniem
wagi ciała. Wiadomo na pewno natomiast, że wzrasta przy dużym
spożyciu tłuszczy roślinnych zawierających nienasycone, zewnątrzpo
chodne kwasy tłuszczowe. Źródła tych kwasów tłuszczowych zawierają
także witaminę E, dlatego zbilansowana (racjonalna) dieta pokrywa
potrzeby w zakresie tej witaminy.
Witamina C. Dokładnych danych o zapotrzebowaniu na tę witaminę nie znajduje się, poza tymi, które mówią o ilości witaminy C za
pobiegającej szkorbutowi. Dlatego zalecenia są różne. Przyjmuje się
te, które zalecają ilości z dużym marginesem bezpieczeństwa. (RDA,
ŚOZ, a także wynikające z norm fizjologicznych spożycia zalecanych
w Polsce).
Niemniej badania wysycenia organizmu witaminÄ…, przeprowadzane
u dzieci w wieku szkolnym w internatach i w szkołach, wskazują na
często stwierdzane stany niedoboru tej witaminy związane z porą roku
(zimą i wczesną wiosną) i małym spożyciem jarzyn i owoców zawierają
cych tę witaminę. Należy się z tym liczyć i jeżeli w diecie dziecka nie
można zapewnić naturalnych źródeł witaminy C, jak owoce cytrusowe
i inne, należy ją podawać w tabletkach.
Kwas foliowy. Ma on szczególną rolę w okresie intensywnego wzrastania, ze względu na udział w rozmnażaniu komórek wielu tkanek
(dawca grup metylowych na pewnym szczeblu syntezy kwasu dezoksyrybonukleinowego — DNA). Potrzebny jest także jako czynnik
wspomagający krwiotworzenie. Mimo wiedzy na temat jego roli w organizmie rosnącym, wielkość zapotrzebowania nie jest dokładnie znana.
Zaleca się dzienną dawkę zwiększającą się od 10 roku życia od 100 do
400 jUg w 17 roku życia.
Witamina B12 (kobalamina). Również odgrywa rolę jako nośnik
grup metylowych, szczególnie ważny w okresie wzmożonego wzrostu
dzieci i młodzieży, a także jako czynnik zapobiegający specjalnej po
staci niedokrwistości. Zapotrzebowanie podobnie jak u dorosłych wy
nosi 2 /.ig między 10 a 12 rokiem życia i zwiększa się od 17 roku życia
do 3 ,ug.
Witaminy z grupy B. Niacyna, ryboflawina (witamina B2) i tiamina
(witamina BJ potrzebne są szczególnie dla utrzymania właściwej prze
miany energii (przede wszystkim węglowodanów), stąd zapotrzebowa
nie na nie wzrasta wraz ze zwiększającym się spożyciem energii, ale
także i białek. Zalecenia dziennego spożycia w omawianym wieku
wynoszą dla niacyny 16—20 pg, ryboflawiny 1,6—1,8 mg, witaminy Bj
1,0—1,5 mg, a witaminy B6 1,2—2,0 mg. Najbogatszym źródłem tych
witamin są przede wszystkim takie produkty jak: mleko, mięso i inne.
Wyniki badań wykonywanych u dzieci w szkołach wskazują coraz
częściej na niedobory tych witamin. Z tego można odczytać niedobory
spożycia wymienionych produktów w posiłkach codziennych.
29.01.2011. 18:56